Nohut fiyatı nasıl oluşur? Kalibre, rekolte, ihracat

Nohut, Türkiye'de en çok üretilen baklagildir ve fiyatı hem tarladaki rekolteye hem de dünya bakliyat ticaretine bağlıdır. Borsa bültenlerinde nohut tek satır değil, elek çapına, temizlik durumuna ve satış şekline göre çok sayıda satır olarak görülür. Bu rehber nohut fiyatının nasıl oluştuğunu, kalitenin fiyata nasıl yansıdığını ve bülten satırlarının nasıl okunacağını resmî kaynaklarla anlatır. Güncel fiyatlar için nohut sayfasına bakın.

Üretim nerede, ne kadar?

TEPGE'nin Temmuz 2026 nohut piyasa raporu temel tabloyu şöyle verir:

Gösterge	Değer	Dönem
Ekim alanı	4,6 milyon dekar	2024/25
Üretim	575 bin ton	2024/25
Üretim (kuraklık yılı)	413 bin ton (yüzde 28,2 düşüş)	2025/26
TÜİK birinci tahmini	510 bin ton	2026
İthalat / ihracat	304 bin ton / 352 bin ton	2024/25

Rapora göre üretimde Ankara, Yozgat ve Konya ilk sıralardadır. Türkiye nohutta net ihracatçıdır; ihracatın en büyük alıcısı Irak, ithalatın en büyük kaynağı Rusya'dır. TEPGE, ithalat ve ihracatın aynı anda artmasını Türkiye'nin uluslararası nohut ticaretinde işleme, yeniden paketleme ve yeniden ihracat merkezi rolüne bağlar.

Dünya tarafında Hindistan üretim, tüketim ve ithalatta ilk sıradadır; Avustralya ise 2025'te en büyük ihracatçı olmuş, Türkiye dördüncü sırada yer almıştır.

Kalite: tip, boy ve kalibre

Dış Ticarette Standardizasyon Tebliği (2008/37) ile Resmî Gazete'de yayımlanan TS 142 Nohut Standardı, nohudu şekline göre koçbaşı, leblebilik, yuvarlak ve karışık tiplere; iriliğine göre üç boya ayırır ve rutubetin kütlece en çok yüzde 14 olmasını ister.

Boy	Elek tanımı	Kalibre
A (çok iri)	9 mm yuvarlak delikli elek üstünde kalan	31 ve yukarısı
B (iri)	9 mm'den geçen, 8 mm üstünde kalan	29-30
C (orta)	8 mm'den geçen, 5 mm üstünde kalan	29'un altı

Bültenlerdeki "Nohut 8 mm", "Elenmiş Nohut 10 mm", "Nohut Natürel", "Nohut Kırık" ve "Nohut Elekaltı" gibi satırlar bu ayrımın piyasadaki karşılığıdır. Aynı nohut elenip boylandıktan sonra farklı bir satırda, elekten geçen kırık ve küçük taneler ise ayrı satırlarda işlem görür. TEPGE'nin 2025 kuru baklagil raporu, 2024/25 sezonunda iri kalibreli nohut üretiminin azaldığını ve ithal nohudun büyük kısmının 10 mm ve üzeri yüksek kalibreli nohut olduğunu belirtir. Bu iki tespit, iri tanede yurt içi arzın ithalatla tamamlandığını gösterir. Standardın ayrıntısı için bakliyat rehberine, terim için kalibre maddesine bakın.

Borsada nohut nasıl satılır?

Gaziantep Ticaret Borsası, bakliyat ve hububat satış salonlarında alıcı ve satıcının her gün bir araya geldiğini, oluşan fiyatların önce salondaki üyelere, ardından web sitesi ve mobil uygulama aracılığıyla herkese duyurulduğunu belirtir. Borsa bu salonların yıllardır süren pazarlık kültürünü teknolojiyle birleştirdiğini vurgular.

Bültenlerde satış şekli de ayrı bir bilgidir. TEPGE'nin 2025 sert kabuklu meyveler raporu HMS'yi "hazır müstahsil satış", HTS'yi "hazır tacir satış" olarak tanımlar. TEPGE'nin kuru baklagil raporu nohut borsa fiyatı olarak Konya Ticaret Borsasının hazır müstahsil satış fiyatlarını kullanır. Müstahsil satırı üreticinin sattığı ham ürünü, tacir satırı ise tüccarlar arasında el değiştiren ürünü gösterir; ikisini karşılaştırırken satış şeklinin aynı olmasına dikkat edin.

Bu sitede nohut satırları 22 borsada görülür. İşlem miktarı yüksek olanlar arasında Mersin, Şanlıurfa, Karaman, Konya, Nizip ve Gaziantep bulunur.

Fiyatı etkileyen etkenler

• İklim ve verim: TEPGE'ye göre dünya nohut ekim alanları 2020-2024'te büyük ölçüde sabit kalırken üretimdeki değişim verim dalgalanmalarından kaynaklandı; bu da nohudun iklime duyarlılığını gösterir. Türkiye'de 2025 kuraklığı üretimi belirgin biçimde düşürdü.
• Üretici fiyatı: TEPGE'nin baklagil raporu üretici fiyatlarındaki artışın borsa fiyatlarını da etkilediğini belirtir.
• Dış ticaret: TEPGE'ye göre 2025/26 sezonunda ihracatın en büyük alıcısı Irak, ithalatın başlıca kaynakları Rusya, Meksika ve Kanada oldu. Bu pazarlardaki talep ve fiyatlar, işleyici ile ihracatçının yurt içi alımlarını etkileyen dış unsurlardır.
• Destekler: TEPGE'ye göre Bakanlığın Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi (TAKE) projesi kapsamında birçok ilde yüzde 75 hibeli sertifikalı nohut tohumu dağıtılmaktadır; rapor bunun ekim alanlarını korumaya katkı sağladığını belirtir. Nohut üreticisi ayrıca dekar başına temel destek ve planlı üretim desteği alır.

Ürün yılı ve kusurlu taneler

TS 142, ürün yılını nohutların hasat edildiği yıl olarak tanımlar; borsa bültenlerinde de aynı ürün çoğu zaman ürün yılıyla birlikte raporlanır. Bu sitede okunan bültenlerde "Nohut Natürel · Müstahsil · 2025" ile "Nohut · Müstahsil · 2026" gibi satırlar yan yana görülebilir. Standart ayrıca fiyatı doğrudan etkileyen kusurları tanımlar: iki veya daha fazla parçaya ayrılmış kırık tane, iyi gelişmemiş sert yapılı keçi ve piç taneler, küflenmiş, lekelenmiş veya zararlılarca yenmiş bozuk taneler ile 5 mm elekten geçen kalbur altı. Bir partide bu kusurların oranı arttıkça parti üst sınıfın dışına düşer. Alıcı, numunede gördüğü kusur oranına göre teklif verdiği için aynı elek çapındaki iki nohut partisi farklı fiyattan satılabilir.

TMO ve lisanslı depo

TMO'nun bakliyat sayfasındaki güncel belgeler kuru fasulye alımı, yeşil mercimek alımı ve mercimek satışlarına ilişkindir; nohut için güncel bir alım belgesi bulunmaz. Bu nedenle nohutta TMO bir taban fiyat referansı oluşturmaz ve fiyat ağırlıkla borsada ve özel sektör alımlarında belirlenir. TMO'nun diğer ürünlerde ilan ettiği fiyatlar için TMO alım fiyatları sayfasına bakabilirsiniz.

Nohut, Hububat, Baklagiller ve Yağlı Tohumlar Lisanslı Depo Tebliğinin kapsamındadır; lisanslı depoya konan her 1.000 kg için bir ürün senedi düzenlenir. Ürününü hasattan sonra bekletmek isteyen üretici bu yolu kullanabilir. Ayrıntı için lisanslı depoculuk rehberine bakın.

Bülteni okurken

1. Satırdaki elek çapını (8 mm, 9 mm, 10 mm) ve "natürel", "elenmiş", "kırık" gibi nitelikleri not edin.
2. Ürün yılını kontrol edin; eski yıl ürünü ayrı satırda yer alabilir.
3. Borsaları karşılaştır sayfasıyla yan yana koyun, birkaç günlük ortalamayı ortalama fiyat aracıyla hesaplayın.

Mercimek fiyatının oluşumu için mercimek fiyatı rehberine göz atabilirsiniz.