Borsa sözlüğü
Kalibre
Nohut gibi tanelerin iriliğini anlatan ölçü; TS 142’de boylar yuvarlak delikli elekle (8 mm, 9 mm) ve kalibre karşılığıyla verilir.
Kalibre, tane iriliğini anlatan bir ölçüdür. Bakliyatta iriliği belirlemek için yuvarlak delikli elekler kullanılır; borsa bültenlerinde nohut çoğunlukla elek açıklığıyla, örneğin Gaziantep Ticaret Borsasının tescil fiyatları sayfasındaki "NOHUT 8 MM" adıyla izlenir.
TS 142 Nohut Standardında boy ve kalibre
2008/37 sayılı Dış Ticarette Standardizasyon Tebliğiyle Resmî Gazete'de yayımlanan TS 142 Nohut Standardına göre nohutlar iriliklerine göre üç boya ayrılır:
| Boy | Elek tanımı | Kalibre |
|---|---|---|
| A (çok iri) | 9 mm yuvarlak delikli elek üstünde kalan | 31 kalibre ve yukarısı |
| B (iri) | 9 mm'den geçen, 8 mm üstünde kalan | 29-30 kalibre |
| C (orta) | 8 mm'den geçen, 5 mm üstünde kalan | 29 kalibrenin altı |
Standart, belirtilen sınırlar içinde kalmak koşuluyla işaretlemede belirtilmek üzere belirli tane çapları için boylama yapılabileceğini de söyler. 5 mm elekten geçen tane ve parçalar "kalbur altı" sayılır.
Diğer ürünlerde irilik ölçüsü
| Ürün | İrilik nasıl ölçülür? | Kaynak |
|---|---|---|
| Yeşil mercimek | 6 mm'den büyük iri tane oranına göre fiyatta artış veya indirim | TMO 2026 yeşil mercimek baremi |
| Kuru kayısı | 1 kg'daki tane sayısına göre 0 (Jumbo) ile 8 arasında boy | TMO kuru kayısı şartları |
| Kuru incir | Kg'daki adede göre A1-A11, B1-B11 | TMO kuru incir baremi |
Yani kalibre veya boy, ürüne göre milimetre, tane sayısı veya kg'daki adet gibi farklı birimlerle ifade edilebilir. Bülten satırlarını karşılaştırırken aynı irilik sınıfının seçildiğinden emin olmak gerekir. Ayrıntı için bakliyat rehberine bakın.