Mercimek fiyatı nasıl oluşur? Kırmızı ve yeşil

Mercimek piyasasında aslında iki ayrı ürün vardır: Güneydoğu Anadolu'da yoğunlaşan kırmızı mercimek ve TEPGE'nin 2025 kuru baklagil raporuna göre ekim alanında Yozgat, Konya ve Kırşehir'in öne çıktığı, daha küçük ölçekli yeşil mercimek. İkisinin fiyatı farklı etkenlere bağlıdır; ortak noktaları dünya ticaretine açık olmalarıdır. Bu rehber mercimek fiyatının nasıl oluştuğunu resmî kaynaklarla anlatır. Güncel fiyatlar için kırmızı mercimek ve yeşil mercimek sayfalarına bakın.

Kırmızı mercimek: Güneydoğu'nun ürünü

TEPGE'nin Temmuz 2026 kırmızı mercimek piyasa raporu üretimin coğrafyasını ve oynaklığını açıkça gösterir:

Gösterge	Değer	Dönem
Üretim	405 bin ton (2,4 milyon dekarda)	2024/25
Üretim (kuraklık yılı)	250 bin ton	2025
Şanlıurfa'nın payı	Yüzde 43,5 (108 bin ton)	2025
TÜİK birinci tahmini	385 bin ton (yüzde 54,1 artış)	2026
İthalat / ihracat (ilk 10 ay)	762 bin ton / 456 bin ton	2025/26

Rapora göre Şanlıurfa'yı Diyarbakır ve Siirt izler. İthalatın yüzde 44,2'si Kazakistan'dan, yüzde 35,6'sı Kanada'dan, yüzde 17,7'si Rusya'dan geldi. Türkiye 2024'te dünya kırmızı mercimek üretiminin yüzde 16'sını sağlamış ve Hindistan ile Avustralya'nın ardından üçüncü sırada yer almıştır; Kanada ise dünya mercimek ihracatında yüzde 34,5 payla liderdir.

Bu tablo iki şeyi gösterir. Birincisi, üretim tek bir bölgede yoğunlaştığı için o bölgedeki kuraklık ulusal rekolteyi bir yılda yüzde 38 dolayında azaltabilir; 2024/25'teki 405 bin tondan 2025'teki 250 bin tona düşüş bunu gösterir. İkincisi, Türkiye iç tüketimini ve ihracatını karşılamak için önemli miktarda mercimek ithal eder; bu nedenle Kanada, Kazakistan ve Rusya'daki hasat ve fiyatlar yurt içi fiyata yansır.

Bu sitede kırmızı mercimek

Kırmızı mercimek satırları bu sitede 11 borsada görülür. İşlem miktarı en yüksek olanlar Mersin, Şanlıurfa ve Nizip bültenleridir. Bültenlerde "Kırmızı Kabuklu Mercimek", "Kırmızı İç Mercimek", "Kırık", "Hasarlı", "Paketli", "Organik" ve "İthal" gibi çok sayıda satır vardır. TEPGE'nin 2025 kuru baklagil raporu kırmızı mercimek borsa fiyatı olarak Gaziantep Ticaret Borsasının hazır ticari satış fiyatlarını kullanır. Gaziantep borsası bakliyat satış salonunda alıcı ile satıcının her gün bir araya geldiğini ve oluşan fiyatların web sitesinden duyurulduğunu belirtir.

Kalite: kabuklu ve iç, Sınıf I ve II

Dış Ticarette Standardizasyon Tebliği (2008/37) ile yayımlanan TS 143 Mercimek Standardı, mercimekleri kabuklu ve iç olarak gruplara, sultani, yeşil, kabuklu kırmızı, kırmızı iç ve yeşilimsi sarı iç olarak çeşitlere, kalitelerine göre de Sınıf I ve Sınıf II'ye ayırır. Standardın sınıf çizelgesinden bazı değerler:

Özellik (kütlece en çok, yüzde)	Kabuklu kırmızı Sınıf I	Kabuklu kırmızı Sınıf II	Kırmızı iç Sınıf I	Kırmızı iç Sınıf II
Rutubet	12,0	14,0	10,0	12,0
Toplam yabancı madde	3,0	4,0	0,5	1,0

Standart ayrıca içinde bulunulan yılın ürünü ile önceki yılların ürününün birbirine karıştırılamayacağını belirtir ve eski ürünün mat renk ve artan buruşukluk gibi özelliklerle ayırt edildiğini not eder. İç mercimeklerin istek üzerine yemeklik yağla cilalanabileceğini, bu durumda toplam yağ oranının yüzde 2,5'i geçmemesi gerektiğini de düzenler. Ayrıntı için bakliyat rehberine, terim için yabancı madde maddesine bakın.

Yeşil mercimek ve TMO

Yeşil mercimek daha küçük bir piyasadır. TMO'nun 2026 duyurusuna göre o yıl yeşil mercimek üretiminin TÜİK tahminiyle yüzde 62,6 artışla 48 bin ton olması bekleniyordu. Duyuru, TMO'nun en son 2021'de yeşil mercimek alım fiyatı açıkladığını, sonraki yıllarda piyasa fiyatları üretici beklentisini karşıladığı için fiyat açıklanmadığını, 2026'da ise piyasaların izlenmesi sonucunda yeniden alım fiyatı açıklama ihtiyacı doğduğunu belirtir. Alımlar 31.08.2026'da başladı; duyuruya göre:

• ÇKS'de kayıtlı üretim miktarının tamamı satın alınabilecekti,
• ödemeler teslimden sonraki 21. günden itibaren yapılacaktı,
• borsa tescil ücretini TMO karşılayacak, geçici alım merkezlerinde yüzde 1 hizmet bedeli kesilmeyecekti.

TMO'nun 2026 yeşil mercimek bareminde 6 mm'den büyük iri tane oranı fiyatı yükselten ya da düşüren bir çarpan olarak kullanılır; hasarlı tane oranı arttıkça indirim büyür. Bu, yeşil mercimekte tane iriliğinin fiyatın en önemli belirleyicilerinden biri olduğunu gösterir.

TMO satıcı olarak

TMO mercimekte yalnız alıcı değildir. Kurumun bakliyat sayfasında yayımlanan Kasım 2026 satış fiyatı belgesi; paketli kırmızı mercimek, paketli ve dökme yeşil mercimek ile Rus ve Kazak menşeli ithal kabuklu kırmızı mercimek için ayrı satış fiyatları içerir. TMO'nun stok sattığı dönemlerde bu fiyatlar piyasa için bir karşılaştırma noktası olur. Güncel TMO rakamları için TMO alım fiyatları sayfasına bakın.

Fiyatı etkileyen diğer etkenler

• İklim: TEPGE'ye göre 2025'teki kuraklık kırmızı mercimekte verim kayıplarına yol açtı; 2026'da iklim koşullarındaki iyileşmeyle toparlanma beklendi.
• Destek ve tohum: Aynı rapor, Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi (TAKE) projesi kapsamında mercimek üretiminin yoğun olduğu illerde yüzde 75 hibeli sertifikalı tohum dağıtıldığını belirtir.
• İç tüketim ve dış talep: TEPGE'nin 2025 baklagil raporuna göre 2023/24'te kırmızı mercimek tüketimi 403,5 bin ton, kişi başı tüketim 4,7 kg'dır. Temmuz 2026 raporuna göre 2025/26 ihracatında Irak, Sudan ve Mısır ilk sıralardadır. İhracat pazarlarındaki talep, işleyicilerin kabuklu mercimek alımını etkiler.
• Üretici fiyatı: TEPGE'nin baklagil raporu üretici fiyatlarındaki artışın borsa fiyatlarını da etkilediğini kaydeder.
• Depolama: Mercimek, Hububat, Baklagiller ve Yağlı Tohumlar Lisanslı Depo Tebliğinin kapsamındadır; her 1.000 kg için ürün senedi düzenlenir. Ayrıntı için lisanslı depoculuk rehberine bakın.

Bülteni okurken

1. Satırın kabuklu mu iç mi, kırmızı mı yeşil mi olduğunu ayırın.
2. "Kırık", "hasarlı", "yemlik" ve "ithal" satırlarını ana ürünle karıştırmayın.
3. Ürün yılını not edin; standart eski ve yeni ürünün karıştırılmasına izin vermez ve bültenler iki yılın ürününü ayrı satırlarda verebilir.
4. Birkaç günlük ortalama için ortalama fiyat aracını kullanın.
5. Borsalar arası farkı karşılaştır sayfasıyla görün; ton ve kilogram dönüşümü için birim çevirici aracını kullanın.

Nohut fiyatı için nohut fiyatı rehberine göz atabilirsiniz.