Kuru üzüm fiyatı nasıl oluşur? Tip no, TMO, İzmir

Çekirdeksiz kuru üzüm, TMO'nun 2026 alım noktalarının Manisa ve Denizli'de toplandığı, fiyatının ise büyük ölçüde İzmir'deki salonda oluştuğu bir üründür. Fiyatı büyük ölçüde tanelerin rengine göre belirlenir. Aynı gün aynı salonda satılan iki parti, renk dağılımları farklıysa farklı "tip numarası" alır ve farklı fiyattan işlem görür. Bu rehber kuru üzüm fiyatının nasıl oluştuğunu, kalite ölçütlerini ve TMO'nun rolünü resmî kaynaklarla anlatır. Güncel fiyatlar için kuru üzüm sayfasına bakın.

Tip numarası: rengin fiyata dönüşmesi

TMO'nun 2026 dönemi "Çekirdeksiz Kuru Üzüm Alım Baremi ve Renk Tayini" belgesi, bandırmalı çekirdeksiz kuru üzüm için dört standart tip tanımlar. Tip, numunedeki tanelerin renklere göre ağırlıkça dağılımıyla belirlenir:

Tip no	Sarı ve yakın renk	Açık kahverengi	Koyu kahverengi	Siyah
10	Yüzde 56 ve üzeri	44 ve altı	6 ve altı	0
9	Yüzde 40-55	45-60	7-25	1-2
8	Yüzde 6-39	61-94	26-64	3-10
7	Yüzde 5 ve altı	95 ve üstü	65 ve üstü	11 ve üstü

TMO'nun 2026 müdahale alım fiyat tablosu da bu dört tip için ayrı fiyat verir ve fiyat 10 numaradan 7 numaraya doğru kademeli olarak düşer. Yani açık renkli, sarı tanesi bol üzüm daha değerlidir. Kavram için kuru üzüm tip numarası maddesine bakın.

Kusurlar ve indirimler

Renk dışında bazı kusurlar da fiyatı etkiler. TMO'nun 2026 bareminde:

• Rutubet en çok yüzde 13'tür; daha nemli üzüm satın alınmaz.
• Çekirdeklenmeli tane için yüzde 4, taşlı tane için yüzde 0,1, çöp ve yabancı madde için yüzde 1 üst sınır vardır.
• Küflü ve çürüklü tane oranı yüzde 1,01-3,0 arasındaysa ürün bir alt ürün kodundan alınır.
• Gelişmemiş ve gödeli tane oranı yüzde 5'e kadar indirimsizdir; sonra her puan için yüzde 1 indirim uygulanır, yüzde 10'u aşan ürün alınmaz.

Alım esaslarına göre canlı haşere içeren ve gaz yağı, mazot, naftalin, küf veya uygun olmayan bandırma yağı gibi yabancı koku taşıyan üzüm de alınmaz. Bu kusurların her biri, borsada da alıcının numuneye bakarak verdiği teklifi aşağı çeken unsurlardır.

Borsada kuru üzüm: İzmir salonu

Kuru üzümde fiyatın oluştuğu merkezlerin başında İzmir Ticaret Borsası gelir. Borsa, çekirdeksiz kuru üzüm işlem salonunda işlemlerin her gün belirli saatler arasında yapıldığını, alım satımların numune görülerek gerçekleştiğini ve salonda yalnızca borsa üyesi tüccar ile ajan, simsar ve komisyoncu gibi aracıların işlem yapabildiğini açıklar. Borsanın alım satım özel yönetmeliği salondaki işlemlerin numune üzerine, tip veya nitelik belirlenerek ya da pazarlıkla yapılabileceğini düzenler.

Bu sitede kuru üzüm satırları 14 borsada görülür; işlem miktarı en yüksek olanlar arasında İzmir, Trabzon, Gaziantep ve Bandırma bulunur. Bültenlerde "Çekirdeksiz Kuru Üzüm Natürel", "İşlenmiş", "Bandırmasız", "8 (+) (Std)", çekirdekli sanayi tipi ve Besni üzümü gibi satırlar ayrı yer alır. Natürel ile işlenmiş üzüm, ya da bandırmalı ile bandırmasız üzüm aynı ürün değildir; karşılaştırmayı aynı nitelikteki satırlar arasında yapmak gerekir. Bölgedeki üretim yoğunluğu için Manisa (Akhisar) ve İzmir il sayfalarına bakabilirsiniz.

TMO'nun müdahale alımı

TMO kuru üzümde her yıl alım yapmaz; piyasanın seyrine göre devreye girer. 2026 duyurusu, çekirdeksiz kuru üzüm piyasalarının yakından izlendiğini ve gelinen süreçte TMO alım fiyatı açıklanmasına ihtiyaç duyulduğunu belirtir. TMO Genel Müdürü bunun nedenini, yaklaşık 300 bin tonluk rekolte öngörüsü karşısında üreticinin yüksek rekolte kaynaklı fiyat baskısıyla karşılaşmaması olarak açıkladı.

Duyuruya ve 2026 alım esaslarına göre:

• Alımlar 15 Eylül'den itibaren Manisa (Yeniköy), Alaşehir, Salihli, Saruhanlı, Sarıgöl, Turgutlu, Gölmarmara, Buldan ve Çal'da toplam 11 noktada yapıldı.
• Ödemeler teslimden sonraki 21. günden itibaren yapılacaktı.
• Teslim yalnız ürün sahibince veya noter onaylı vekâletle yapılabilir; eski yıl mahsulü alınmaz.
• Numunenin partiyi temsil etmesi için kamyon ve tır gibi tonajlı araçlarla getirilen üzüm alıma kabul edilmez; çuvallar en çok 50 kg olmalı ve her çuval için 250 gram dara düşülür.
• Üreticilerden yapılan alımlarda borsa tescil ücretini TMO karşılar; vergi mükelleflerinden yapılan alımlarda tescil ücreti kesilir.
• Üretici analiz sonucuna göre belirlenen fiyata itiraz ederse TMO'nun Ürün Teknolojisi ve Laboratuvar Şube Müdürlüğündeki analiz esas alınır ve masrafı ürün sahibine aittir; reddedilen ürüne itiraz edilemez.

TMO'nun kuru üzüm sayfasında alım belgelerinin yanında çekirdeksiz kuru üzüm perakende satış fiyatı da yayımlanır; kurum aldığı ürünün bir kısmını paketli olarak tüketiciye de sunar.

TMO'nun müdahale fiyatı, rekoltenin yüksek olduğu yıllarda piyasa için bir taban referansı işlevi görür. Güncel rakamlar için TMO alım fiyatları sayfasına, TMO'nun genel işleyişi için TMO fiyat rehberine bakın.

Fiyatı etkileyen diğer etkenler

• Rekolte: TMO'nun 2026 açıklaması, yüksek rekolte beklentisinin üretici fiyatı üzerinde baskı yarattığını ve kurumun bu nedenle müdahale ettiğini gösterir.
• Renk ve kusur dağılımı: Aynı rekolte içinde 10 ve 9 numara gibi açık renkli tiplerin payı ile küflü, gelişmemiş ve gödeli tane oranları, ortalama fiyatı yukarı veya aşağı çeker. Bültendeki ortalama, o gün salona gelen partilerin tip dağılımına göre değişebilir.
• Satış şekli ve ürün yılı: Bültenlerde müstahsil satışı, tacir satışı ve eski yıl ürünü ayrı satırlarda yer alabilir; TMO da eski yıl mahsulü almaz.
• İhracat: Kuru üzüm, kuru incir ve kuru kayısıyla birlikte borsada ihracat tescili yapılan ürünlerdendir. İhracat işlemleri ve teslim şekilleri için kuru meyve ihracat rehberine bakın.

Bülteni okurken

1. Satırın tip numarasını ve natürel mi işlenmiş mi olduğunu not edin.
2. Bandırmalı ve bandırmasız, çekirdeksiz ve çekirdekli satırları ayırın.
3. Borsalar arası farkı karşılaştır sayfasıyla görün.
4. Tek günlük fiyat yerine birkaç günün ortalamasına bakmak için ortalama fiyat aracını, ton ve kilogram dönüşümü için birim çevirici aracını kullanın.

Kuru incir ve kuru kayısının fiyat oluşumu için kuru kayısı fiyatı rehberine göz atabilirsiniz.