Kuru kayısı fiyatı nasıl oluşur? Boy, kükürt, don

Türkiye dünyanın en büyük kuru kayısı ihracatçısıdır ve fiyat, tahıllardan farklı olarak tek tek tanelerin iriliğine, rengine ve kusurlarına göre kademelenir. Kuru kayısıda "boy" kilogramdaki tane sayısıyla, kalite grubu kusurlu tane oranıyla, ürün tipi ise kükürtlenip kükürtlenmediğiyle belirlenir. Bu rehber kuru kayısı fiyatının nasıl oluştuğunu resmî kaynaklarla anlatır. Güncel fiyatlar için kuru kayısı sayfasına bakın.

Üretim: don ve verim dalgalanması

TEPGE'nin Temmuz 2026 kayısı piyasa raporu, kayısının iklime ne kadar açık olduğunu açıkça gösterir:

Gösterge	Değer	Dönem
Kayısı üretimi	331 bin ton (1,56 milyon dekarda)	2025/26
Ortalama verim	Ağaç başına 16 kg	2025
TÜİK birinci tahmini	1,3 milyon ton	2026
Kuru kayısı ihracatı	Yaklaşık 53 bin ton, dünyada birinci	2025
Kuru kayısı ihracat birim fiyatı	6,4 dolar/kg	2025

Rapora göre 11 Nisan 2025'teki zirai donda üretimde birinci sıradaki Malatya'da yüzde 100'e yakın ürün kaybı yaşandı; bu yüzden 2025/26'da üretimde Mersin, Hatay ve Iğdır öne geçti. Raporda ağaç sayısındaki artışa rağmen üretim miktarlarında büyük dalgalanmalar yaşandığı da vurgulanır. TEPGE, kuru kayısı fiyat göstergesi olarak Malatya Ticaret Borsası bültenlerini kullanır.

Taze ve kuru ağırlık arasındaki dönüşüm de maliyeti belirler. Bakanlığın kayısı yetiştiriciliği kitabına göre Hacıhaliloğlu çeşidinde ham hasat edilen 4 kg taze kayısıdan 1 kg, olgun hasat edilen 3-3,5 kg taze kayısıdan 1 kg kuru kayısı elde edilir.

Kalite: boy, grup ve tip

TMO'nun yayımladığı son kuru kayısı alım belgeleri 2024 dönemine aittir ve piyasada kullanılan sınıflandırmayı iyi özetler.

Boy: kilogramdaki tane sayısı

Boy	1 kg'daki tane sayısı
0 (Jumbo)	80'e kadar
1	81-100
2	101-120
4	141-160
6	181-200
8	221-240

Ara boylar aynı 20'şer tanelik aralıklarla ilerler. 2024 alım fiyat tablosunda her boy için ayrı fiyat vardır ve fiyat Jumbo'dan 8 numaraya doğru kademeli olarak düşer. 1 kg'da 241 ve fazla tane bulunan kayısı satın alınmaz. Kavram için kalibre maddesine bakın.

Grup: kusurlu tane oranı

Şartnameye göre yetiştiricilik, kurutma veya depolamada oluşan kusurların tümü "kusurlu tane" sayılır: ağır kirli, hasarlı ve ezik, çilli, dolu yaralı, güneş yanığı, renk uyumsuzluğu ve böcek hasarlı taneler. Bu kusurların oranına göre ürün üç gruba ayrılır; örneğin 2024 bareminde ağır kirli tane yüzde 2'ye kadarsa 1. grup, yüzde 2,01-5,00 ise 2. grup, yüzde 5,01-8,00 ise 3. grup sayılır. Kusurlu tane toplamı ağırlıkça yüzde 30'u geçen kayısı alınmaz.

Tip: kükürtlü ve kükürtsüz

Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, kuruma süresini kısaltmak, doğal rengi korumak, böceklenmeyi önlemek ve muhafaza süresini uzatmak için yapılan kükürtleyerek kurutmanın toplam üretimin yüzde 80'inden fazlasını oluşturduğunu belirtir. TMO şartnamesi kükürtlenmiş kayısıyı kükürt oranına göre Tip A (3001-3500 ppm) ve Tip B (2501-3000 ppm) olarak ayırır; kükürt oranı 2501 ppm'in altında veya 3500 ppm'in üzerinde olan kükürtlü kayısı alınmaz. Rutubet sınırı kükürtlenmemiş kayısıda yüzde 17, kükürtlenmişte yüzde 18'dir. 2024 fiyat tablosunda kükürtlenmemiş kayısıya aynı boy ve grupta kükürtlenmişten biraz daha yüksek fiyat verilmiştir.

TMO, lisanslı depo ve ürün senedi

TEPGE'nin 2025 kayısı ürün raporuna göre 2024'te kuru kayısı alım fiyatları 29.08.2024'te Bakanlıkça açıklandı ve 3 Eylül'den itibaren TMO-TOBB lisanslı deposu üzerinden elektronik ürün senedi olarak alımlara başlandı. Bu modelde üretici ürününü lisanslı depoya teslim eder, depo analiz ederek ürün senedi düzenler ve TMO senedi satın alır.

Kuru Kayısı Lisanslı Depo Tebliği bu sistemin kurallarını koyar: kayısılar en az 500 kg kapasiteli kasalarda depolanır, her 100 kg için ayrı bir ürün senedi düzenlenir ve senette kayısının grubu, tipi, sınıfı, menşei, boy numarası ve hasat dönemi yer alır. Yani senet, fiyatı belirleyen bütün kalite bilgisini taşır. Ayrıntı için lisanslı depoculuk ve ELÜS rehberlerine bakın.

Borsada kuru kayısı

TEPGE'nin kuru kayısı fiyat göstergesi olarak Malatya Ticaret Borsası bültenlerini kullanması bu borsanın piyasadaki ağırlığını gösterir; ancak Malatya Ticaret Borsası bu sitenin okuduğu bültenler arasında yer almaz. Bu sitede kuru kayısı satırları 8 borsada görülür; işlem miktarı yüksek olanlar arasında Adana, İzmir, Trabzon ve Mersin bulunur. Bültenlerde "Kayısı Kurusu", "Organik", "Endüstriyel", "Hurda", "Şekerpare" ve kayısı çekirdeği gibi satırlar ayrı yer alır. Bu satırlar farklı nitelikteki ürünleri gösterir ve standart kuru kayısı fiyatıyla doğrudan karşılaştırılmamalıdır.

Talep: ihracat ve dış pazarlar

TEPGE'ye göre Türkiye 2025'te kuru kayısı ihracatında dünyada ilk sıradadır; Özbekistan ve Afganistan onu izler. Kuru kayısı ithalatında ABD ilk sıradadır ve Türkiye'nin kuru kayısı ihracatında da ABD, Fransa ve Birleşik Krallık öne çıkar. Rapor, Türkiye'nin kuru kayısı ihracat birim fiyatının 2024'te 5,3 dolar/kg'dan 2025'te 6,4 dolar/kg'a çıktığını belirtir; bu artış don yılında daralan arzla aynı döneme denk gelir.

Taze ve kuru arasında paylaşım

Aynı bahçeden çıkan kayısı taze olarak da satılabilir. TEPGE'ye göre Türkiye 2024'te dünya kayısı üretiminin yüzde 27,6'sını sağlayarak birinci sırada yer aldı; 2025'te taze kayısı ihracatında 54 bin tonla İspanya'nın ardından ikinci oldu ve taze ihracatın başlıca alıcıları Ukrayna, Romanya ve Rusya'ydı. Taze kayısı ticareti bu sitenin konusu olan borsa fiyatlarının dışında kalır; ancak taze satılan kısım kurutulmadığı için toplam kayısı rekoltesinin tamamı kuru kayısı arzına dönüşmez; rekolte rakamlarını kuru kayısı arzıyla bire bir eşlememek gerekir. Taze ürünün hal fiyatları bu sitede izlenmez.

Bülteni okurken

1. Boy numarasını, kükürtlü mü gün kurusu mu olduğunu ve grubu not edin.
2. Organik, endüstriyel ve şekerpare satırlarını standart kuru kayısıdan ayırın.
3. Borsalar arası farkı karşılaştır sayfasıyla görün.
4. Birkaç günlük ortalama için ortalama fiyat aracını, ton ve kilogram dönüşümü için birim çevirici aracını kullanın.

Diğer kuru meyvelerin ihracat ve kalite kuralları için kuru meyve ihracat rehberine göz atabilirsiniz.