Borsa sözlüğü
Yabancı madde
Ürün tanesi dışında kalan taş, toprak, ot tohumu, sap gibi organik ve inorganik maddeler; baremde ayrı sınırlarla ölçülür.
Yabancı madde, ürünün kendi taneleri arasında veya içinde bulunan başka her türlü maddedir. TS 142 Nohut Standardı yabancı maddeyi "nohut taneleri arasında veya içinde bulunan kendinden başka gözle görülebilir her türlü madde" olarak tanımlar.
Baremlerde nasıl ele alınır?
TMO'nun hububat baremleri tane dışı maddeleri "diğer muhtelif maddeler" başlığında toplar ve bunları alt kalemlere ayırır: zararlı ot tohumları, diğer ot tohumları, yabancı organik madde, yabancı inorganik madde gibi. Örnekler:
| Ürün | Kural | Kaynak |
|---|---|---|
| Ekmeklik ve makarnalık buğday | Diğer muhtelif maddeler yüzde 0-3; grup belirleyici değil | TMO 2026 baremi |
| Mısır | Yabancı organik madde 1. sınıfta 0-3, 2. sınıfta 3,01-12; yabancı inorganik madde en çok yüzde 2 | TMO 2025 mısır baremi |
| Kabuklu fındık | Yüzde 0,5'ten fazlası satın alınmaz | TMO 2026/27 şartları |
| Kuru kayısı | Bitkisel ve tehlikeli yabancı madde için ayrı ayrı en fazla yüzde 0,6 | TMO kayısı şartları |
TMO'nun kayısı şartları "tehlikeli yabancı madde"yi plastik parçası, çuval ipi, taş ve metal gibi maddeler olarak tanımlar.
Analizdeki yeri
Polatlı Ticaret Borsası raporuna göre borsa laboratuvarında numune önce yabancı madde tayininden geçer, ardından hektolitre, rutubet ve protein ölçülür. TMO'nun fındık belgesi üreticiye ürünü satıştan önce taş, toprak ve diğer yabancı maddelerden temizlemesini önerir.
Kaynaklar
- resmigazete.gov.tr/eskiler/2008/05/20080530-14.htm
- tmo.gov.tr/Upload/Document/alim/2023/hubalimbaremi.pdf
- tmo.gov.tr/Upload/Document/misir/M_alimbarem2023.pdf
- tmo.gov.tr/Upload/Document/findik/satinalmasartlari2022.pdf
- tmo.gov.tr/Upload/Document/findik/findiksikcasorulansorular2024.pdf
- tmo.gov.tr/Upload/Document/kurukayisi/kksatinalmasart.pdf
- polatliborsa.org.tr/wp-content/uploads/2024/08/2023-faaliyet-raporu-t22052023-pdf.pdf