Borsa sözlüğü
Kusurlu tane
Tahıl analizinde cılız, diğer hububat, haşere tahribatı ve ısı zararı gibi unsurların toplamı; TMO baremlerinde grubu belirleyen ölçüt.
Bir tahıl partisinde sağlam tanelerin yanında çeşitli nedenlerle değer kaybetmiş taneler bulunur. TMO'nun alım baremleri bunları "kusurlu tane" başlığı altında toplar ve toplam oranı fiyat grubunu belirlemede kullanır.
Hangi unsurlar sayılır?
TMO'nun 2026 dönemi buğday baremlerinde kusurlu tane başlığı altında şu unsurlar yer alır:
- Cılız, buruşuk tane,
- Diğer hububat,
- Haşere tahribatı,
- Embriyosu kararmış tane,
- Lekeli benekli tane (makarnalıkta),
- Fazla ısıya maruz kalmış tane.
Baremde bunların bir kısmının "grup belirleyici değildir" notu taşıdığı görülür; bu unsurlar tek başına grubu değiştirmez ama kusurlu tane toplamına katılır.
Ayrı ölçülen diğer kalemler
Kırık tane, çimlenmiş-filizlenmiş tane, süne kımıl tahribatı ve diğer muhtelif maddeler baremde kusurlu tane toplamından ayrı satırlarda yer alır. Rutubet, hektolitre ve protein de ayrı ölçütlerdir.
Gruba etkisi
Barem tablosunda grup sınırları her unsur için ayrı verilir. Örneğin 2026 ekmeklik buğday baremindeki haşere tahribatı sınırları, 1. grup için en fazla yüzde 1,00, 2. grup için yüzde 1,01-2,00 ve 3. grup için yüzde 2,01-3,50 olarak gösterilir. Barem sınırları dışında kalıp satın alma sınırları içinde olan buğday, alım esaslarına göre düşük vasıflı kodla alınır.
TMO'nun 2023 talimatına göre bu analiz değerleri virgülden sonra iki hane hassasiyetle hesaplanır. Cılız tanenin ölçümü için cılız, buruşuk tane maddesine, baremlerin mantığı için TMO alım fiyatları rehberine bakın.