Borsa sözlüğü
Çiğit
Çırçırlama sırasında kütlü pamuktan ayrılan pamuk çekirdeği; üzerindeki havdan linter pamuk elde edilir.
Çiğit, pamuk bitkisinin çekirdeğidir. Tarladan toplanan kütlü pamuk lif ile çekirdekten oluşur; çırçır makinesi bu ikisini birbirinden ayırır. Pamuk Lisanslı Depo Tebliği linter pamuğu tanımlarken çiğidi doğrudan anar: linter pamuk, çırçırlama esnasında pamuktan ayrılan çekirdeğin, yani çiğidin üzerinde bulunan havın lintergin tesislerinde işlenmesiyle elde edilen pamuktur.
Kütlü pamuğun bileşenleri
| Bileşen | Sonraki aşama |
|---|---|
| Lif | Preslenip balya olur, iplik sanayine gider |
| Çiğit (çekirdek) | Üzerindeki hav alınır; çekirdek ayrıca değerlendirilir |
| Hav | Lintergin tesislerinde linter pamuğa dönüşür |
| Çepel ve döküntü | Fire olarak ayrılır |
Randımanla ilişkisi
Kütlü pamuktan elde edilen lifin oranı çırçır randımanıdır; kalan ağırlığın büyük kısmı çiğide düşer. Bu nedenle randıman yükseldikçe aynı kütlüden daha fazla lif, daha az çekirdek çıkar. İzmir Ticaret Borsası randıman oranlarını sezon başında standart tipe ve çırçır sistemine göre belirler.
Depolamada fire
Çekirdek de depolamada ağırlık kaybeder. İzmir Ticaret Borsasının 2025-2026 sezonu kararında pamuk çekirdeğinin kumlu, tozlu ve rutubetli olması nedeniyle depolama süresi ve şartlarına göre yüzde 2-5'e kadar fire verebileceği kabul edilmiştir. Çırçır işleminin kendisi için çırçır maddesine, lif ile kütlü farkı için pamuk rehberine bakın.