Fındık randımanı ve fiyatlama rehberi

Fındıkta fiyat doğrudan kalite ölçümüne bağlıdır. Aynı torba kabuklu fındığın değeri, içinden ne kadar sağlam iç çıktığına, nemine ve hangi kalite grubuna girdiğine göre değişir. Bu rehber randıman kavramını ve fiyatlama mekanizmasını TMO belgeleri ve Fındık Lisanslı Depo Tebliği üzerinden anlatır.

Randıman ve "yüzde 50 sağlam iç esası"

TMO kabuklu fındık alım fiyatlarını "yüzde 50 sağlam iç fındık esasına göre" ilan eder. Aynı belgelerde "50 randımanın üzerindeki her +1 randıman için" ilave fiyat verildiği yazılır. Bu iki ifade birlikte okunduğunda randıman, kabuklu fındıktaki sağlam iç fındığın ağırlıkça oranıdır: 50 randıman, ürünün yarısının sağlam iç olması demektir.

TMO'nun 2026/27 dönemi belgesine göre ilave fiyat kalite grubuna göre farklıdır:

Kalite grubu	Alım fiyatı (TL/kg, yüzde 50 sağlam iç esası)	Her +1 randıman için ilave (TL/kg)
Giresun kalite	255,00	5,10
Levant kalite	250,00	5,00
Sivri ve diğer kalite	245,00	4,90

Bu rakamlar yalnızca 2026/27 alım dönemine aittir. Karşılaştırma için TMO'nun 2024/25 duyurusunda Giresun kalite 132 TL/kg, Levant kalite 130 TL/kg ve her +1 randıman için 1,30 TL/kg ilave fiyat ilan edilmişti. Güncel tablo için TMO alım fiyatları sayfasına bakın.

Basit bir hesap örneği

Tabloya göre Levant kalite ve 52 randımanlı bir fındık için 2026/27 brüt alım fiyatı 250,00 + 2 × 5,00 = 260,00 TL/kg olur. TMO'nun belgesine göre üründe belirtilen fiyat brüt alım fiyatıdır; yasal kesintiler ve hizmet bedeli buna dahil değildir. Bu örnek yalnızca hesabın mantığını göstermek içindir.

Kalite grupları: Giresun, Levant, Sivri

Giresun Ticaret Borsası, Türk fındığının kalite açısından Giresun ve Levant olmak üzere ikiye ayrıldığını ve Giresun kalite fındığın Giresun ilinin tamamında yetiştirilen Tombul fındık olduğunu belirtir. TMO alımlarını Giresun, Levant ve Sivri kalite olmak üzere üç grup üzerinden yapar ve organik fındık için ayrı fiyat uygulamaz.

Grupların karışması fiyatı etkiler. TMO'nun 2026/27 satın alma şartlarına göre:

• Levant kalite içinde Giresun kalite oranı yüzde 5'in üzerinde olsa bile ürün Levant koduyla alınır.
• Giresun kalite içinde Levant kalite oranı yüzde 5'in üzerindeyse ürün Levant koduyla alınır.
• Giresun veya Levant kalite içinde Sivri kalite oranı yüzde 5'in üzerindeyse ürün Sivri koduyla alınır.
• Karışan grupların toplamı yüzde 5'i aşarsa oranı fazla olan grup üzerinden alım yapılır.

TMO bu nedenle birden çok gruba sahip üreticilerin ürünlerini ayrı ayrı çuvallamasını ister.

Analiz nasıl yapılır?

TMO'nun fındık sık sorulan sorular belgesine göre alım noktasına getirilen her jüt çuvaldan örnek alınır ve bunlar birleştirilerek paçal numune oluşturulur. Analiz için 1 kg numune kullanılır: bunun 250 gramı fiziki analize girer, 750 gramı şahit numune olarak saklanır. Numunede şu oranlar belirlenir:

• yabancı madde,
• diğer gruplardan karışma,
• zuruflu fındık,
• çatlak, kırık ve kabuklu fındık içindeki iç fındık toplamı,
• rutubet,
• çürük ve bozuk fındık,
• buruşuk fındık,
• sağlam iç fındık.

Belgeye göre randevulu üreticiye randevu gününde yalnızca bir analiz yapılır ve ikinci analiz yapılmaz.

TMO satın alma şartları

TMO'nun 2026/27 dönemi kabuklu fındık satın alma şartları aşağıdaki durumlarda ürünü almaz:

Ölçüt	Satın alınmayan durum
Mahsul yılı	Eski yıl mahsulü veya eski-yeni karışımı
İç fındık rutubeti	Yüzde 6,50'den fazla
Yabancı madde	Yüzde 0,5'ten fazla
Sağlam iç fındık	Yüzde 40'tan az
Buruşuk iç fındık	Yüzde 10'dan fazla
Çürük ve bozuk iç fındık	Yüzde 7'den fazla
Zuruflu tane	Yüzde 3'ün üzerinde
Çatlak, kırık ve kabuğundan çıkmış iç	Toplam yüzde 10'un üzerinde
Zararlı	Canlı fındık iç kurdu; 1 kg numunede yüzde 3'ün üzerinde zararlı tahribatı

TMO'nun belgesine göre çotanak, çotanak parçası ve kabuğa yapışık diğer bitkisel parçalar da zuruf sayılır. Rutubet, yabancı madde, zuruf ve karışma gibi nedenlerle reddedilen üreticiye yeni randevu verilir; çürük, buruşuk ve sağlam iç değerleri nedeniyle reddedilen ürün için ise tekrar randevu verilmez.

Kesintiler, ödeme ve miktar

• TMO'nun belgesine göre alımlarda yüzde iki stopaj ve KDV dahil yüzde bir hizmet bedeli olmak üzere toplam yüzde üç kesinti yapılır; lisanslı depoya teslim edilen üründe yalnızca hizmet bedeli kesilir.
• Lisanslı depoya veya TMO alım noktasına ürün teslim eden üreticinin borsa tescil ücretini TMO karşılar.
• 2026/27 döneminde ürün bedelleri 21 gün içinde üretici hesabına aktarılır.
• Satılabilecek miktar, rekolte tahmin komisyonlarının ilçe bazında belirlediği verim değeri ile ÇKS'deki fındıklık alanın çarpımıdır.
• Randevu miktarının en fazla bir çuval fazlası satın alınabilir.

TMO, polipropilen çuvallarda rutubet sorunu olabileceği için ürünün nem tutma kapasitesi yüksek jüt çuvallarla getirilmesini tavsiye eder.

Lisanslı depoda fındık

Fındık Lisanslı Depo Tebliğine göre kabuklu fındığın toplam ağırlığı yüzde 6 iç rutubet ve yüzde 50 randıman esasına göre hesaplanır ve mudiye teslimde de aynı değerler kullanılır (madde 9). Her 100 kg için ayrı ürün senedi düzenlenir; parti halindeki fındık için blok senet düzenlenebilir. Kabuklu fındık hasattan itibaren azami 24 ay depolanabilir; iç fındık çuvallı veya kasalı ise en çok 6 ay, vakumlu ise en çok 10 ay depoda kalabilir ve toplam süre 24 ayı aşamaz (madde 14).

Giresun Ticaret Borsası, sitesinde üye ve iş ortağı kuruluşları arasında Giresun Fındık Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk A.Ş.'yi sayar ve günlük fındık fiyat bültenlerinin borsa salonundan üyelere iletildiğini belirtir. Borsanın sitesinde 2024 yılı için 81.275 ton fındık tescili ve Türkiye toplam tescilinde yüzde 14,77 pay verilir. Ordu Ticaret Borsası da sitesinde fındık raporları ve bültenler yayımlar. Lisanslı depo ve ELÜS işleyişi için ELÜS rehberine bakabilirsiniz.

Bültende fındık fiyatını okurken

Fındık bülten satırlarında kalite grubu ve randıman bilgisini birlikte okumak gerekir; aynı gün farklı randımandaki partiler farklı fiyat görür. Güncel borsa özetleri fındık sayfasındadır. Terim için randıman maddesine bakın.