Borsa sözlüğü
TMO (Toprak Mahsulleri Ofisi)
Hububat başta olmak üzere bazı tarım ürünlerinde alım fiyatı ilan edip üreticiden ürün alan, piyasa düzenleyici kamu kuruluşu.
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), kurum tanıtımına göre sermayesinin tamamı devlete ait, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi bir İktisadi Devlet Teşekkülüdür. Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili kuruluşudur; hukuki dayanağı 30/9/2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Ana Statüsüdür. 1938'de 3491 sayılı Kanunla kurulmuştur ve başta buğday olmak üzere hububat piyasasını düzenlemek amacıyla görevlendirilmiştir.
Ne yapar?
- Hasat döneminde alım fiyatlarını ve alım esaslarını duyurur; ürünleri barem ve analiz sonucuna göre gruplayarak satın alır.
- Kendi iş yerlerinin yanında protokol imzaladığı lisanslı depolar üzerinden ELÜS olarak da ürün alır.
- Elindeki stokları satışa açar; sitesinde aylık hububat satış esasları ve satış fiyatları yayımlanır.
TMO'nun kurum tanıtımına göre TMO, TMO-TOBB Lisanslı Depoculuk A.Ş.'nin yüzde 50, TÜRİB'in yüzde 15 ortağıdır; Genel Müdürlük laboratuvarı Referans Yetkili Sınıflandırıcı lisansına sahiptir.
Üretici açısından
| Konu | TMO belgelerindeki kural |
|---|---|
| Kimden alır? | ÇKS kaydı olan üreticilerden, kayıtlı üretim miktarı kadar |
| Randevu | Alımlar randevuludur; randevu TMO sistemi ve e-Devlet üzerinden alınabilir (2024) |
| Eski yıl ve ithal ürün | Alınmaz; tespit halinde satış iki yıl engellenir (2026 hububat) |
| Tescil ücreti | TMO işyerlerine satılan ürünün borsa tescil ücretini TMO karşılar (2024) |
Borsa bültenlerinde destekleme alımı yapan kuruluşların işlemleri ayrıca gösterilir; Türkiye Ticaret Borsaları Muamelat Yönetmeliği bu işlemlerin bültende ayrı belirtileceğini düzenler. Ayrıntı için TMO rehberine ve TMO alım fiyatları sayfasına bakın.
Kaynaklar
- tmo.gov.tr/Upload/Document/genmud/kurumhakkinda.pdf
- tmo.gov.tr/kurum-haber/919/2024-donemi-hububat-alim-fiyat-ve-politikalari
- tmo.gov.tr/Upload/Document/alim/2023/hubalimesasvebaremuyg.pdf
- tmo.gov.tr/Upload/Document/findik/findiksikcasorulansorular2024.pdf
- tobb.org.tr/HukukMusavirligi/Documents/Mevzuat/Borsalar/muamelat.pdf
- tmo.gov.tr/hububat/1/bugday-arpabr-cavdar-yulaf