Borsa sözlüğü
ÇKS (Çiftçi Kayıt Sistemi)
Tarım ve Orman Bakanlığının çiftçileri ve tarımsal faaliyetlerini kayda aldığı veri tabanı; TMO alımları ve destekler buna dayanır.
Çiftçi Kayıt Sistemi Yönetmeliğine göre ÇKS, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından oluşturulan ve çiftçilerin kayıt altına alındığı tarımsal veri tabanıdır. Yönetmelik "çiftçi"yi mal sahibi, kiracı, yarıcı veya ortakçı olarak devamlı ya da en az bir üretim dönemi tarımsal üretim yapan gerçek ve tüzel kişiler olarak tanımlar. ÇKS belgesi, düzenlendiği tarih itibarıyla çiftçinin sistemdeki bilgilerini gösterir.
Ne işe yarar?
Yönetmeliğin amacı, tarım politikalarına yönelik olarak çiftçilerin tarımsal faaliyetlerini kayda almak ve ÇKS'ye bağlı tarımsal destekleme programlarının denetlenebilir, izlenebilir ve raporlanabilir biçimde yürütülmesini sağlamaktır. Kapsamı, destekleme programlarında ÇKS'nin genel kullanımına ilişkin usul ve esasları da içerir.
TMO alımlarında ÇKS
| Konu | TMO belgesindeki kural |
|---|---|
| Alım miktarı | Buğday ve arpada ÇKS'de kayıtlı üretim miktarı kadar alım yapılır (2026 hububat esasları) |
| Fındıkta miktar | İlçe bazında belirlenen verim değeri ile ÇKS'deki fındıklık alanın çarpımı (2026 fındık belgesi) |
| Güncelleme | Randevudan önce ÇKS bilgileri il ve ilçe müdürlüklerinden güncellenmelidir |
| Vefat | ÇKS'ye kayıtlı üreticinin hakları mirasçılarına geçer; alım mirasçılık belgesiyle yapılır |
TMO'nun fındık belgesi, üreticinin bir yıl içinde arazi alıp satmasının TMO'ya verilebilecek ürün miktarını değiştirebileceğini ve bu nedenle ÇKS kaydının güncellenmesi gerektiğini belirtir. TMO'nun 2024 metni de fark ödemesi desteğinin ÇKS'ye kayıtlı üreticilere verileceğini duyurmuştur.
Ayrıntı için TMO rehberine bakın.