Borsa sözlüğü
Kavlak (Antep fıstığı)
Kırmızı dış kabuğu soyulup kurutulmuş sert kabuklu Antep fıstığı; ben kavlak, boz kavlak ve meverdi kavlak gibi tiplerle işlem görür.
Antep fıstığının sert kabuğunun üzerinde, TAGEM belgelerinde "kırmızı dış kabuk" diye anılan ayrı bir kabuk bulunur. TAGEM'in Antep Fıstığı Sektör Politika Belgesine (2025-2029) göre üreticiler hasattan sonra ürünü kavlatma tesislerine götürür; burada tercihe göre dış kabuk soyma ve kurutma (yaş veya kuru), çıtlak ayırma, kırma, tuzlama ve kavurma gibi işlemler yapılır. Bu kavlatma işleminden geçmiş, sert kabuklu fıstık kavlak olarak anılır; TÜRİB ve TSE kaynaklı sınıflamalarda kavlak tipler kırmızı kabuklu fıstıktan ayrı tutulur. Belge, hasattan sonraki ilk iki ay Gaziantep ve Şanlıurfa'da yaş fıstığa talebin yoğun olduğunu ve fıstığın bu dönemde taze kırmızı kabuklu olarak satıldığını belirtir.
Lisanslı depoda işlem gören tipler
TÜRİB'in kabuklu Antep fıstığı sayfasında ELÜS piyasasında işlem gören tipler şöyle sıralanır:
| Tip | Not |
|---|---|
| Ben kavlak sivri kabuklu | Boy gruplarına ayrılır |
| Ben kavlak tombul kabuklu | Boy gruplarına ayrılır |
| Boz kavlak sivri kabuklu | Sınıflara ayrılır |
| Sivri kırmızı kabuklu | Kırmızı dış kabuğuyla; boy gruplarına ayrılır |
Sayfada ayrıca meverdi kavlak için ayrı kalite kriterleri yayımlanmıştır.
Hangi ölçütlere bakılır?
Ben kavlak kalite kriterleri belgesinde her sınıf iç randıman (kütlece yüzde) ve toplam toleranslarla birlikte verilir; küflü tane, rutubet, yabancı madde, kabuk parçaları, kırmızı kabuklu oranı, boş taneliler, koyu lekeli kabuklar, enine kabuk yarıkları ve ana çıtlak oranı ayrıca sınırlanır. Boz kavlak kriterlerinde ise kavlamamış kabuk oranı, sarı iç ve gül iç (meverdi) oranı da yer alır.
TSE'ye göre nem sınırı kavlak meyvelerde yüzde 6, kırmızı kabuklularda yüzde 7'dir; bu bilgi TAGEM belgesinde aktarılır. Kabuğun kendiliğinden açılması için ana çıtlak, küf riski için aflatoksin maddesine bakın.