Borsa sözlüğü
Ana çıtlak
Ağaçta dalında olgunlaşıp kabuğu kendiliğinden doğal olarak çatlayarak ağzı açılan Antep fıstığı; oranı kavlak kalitesinde ayrıca ölçülür.
Antep fıstığında "çıtlak", sert kabuğu ağız vermiş fıstığı anlatır. Lisanslı depolarda uygulanan kabuklu Antep fıstığı kalite kriterleri bu açılmanın doğal yolla olanını ayrı bir terimle anar.
Tanım
Ticaret Bakanlığının ben kavlak kalite kriterleri belgesine ve TÜRİB'in yayımladığı boz kavlak kriterlerine göre ana çıtlak, ağaçtayken dalında olgunlaşıp kendiliğinden doğal olarak kabuğu çatlayıp ağzı açılan Antep fıstığıdır. Tanım, kabuğun ağaçta kendiliğinden açılmasını şart koşar. TAGEM'in sektör politika belgesi ise kavlatma tesislerindeki işlemler arasında "çıtlak ayırma"yı sayar ve fıstığın sonradan çıtlatılmasını mekanize etmeye yönelik bir araştırma projesinden söz eder.
Kalite kriterlerindeki yeri
| Tip | Ana çıtlak oranı nasıl yer alır? |
|---|---|
| Ben kavlak | "Sayıca en az yüzde" olarak; sınıf için alt sınır |
| Boz kavlak | "Sayıca en çok yüzde" olarak; sınıf için üst sınır |
İki belgede de ana çıtlak oranının toplam toleranslar hesaplanırken dikkate alınmayacağı not edilmiştir. Boz kavlak belgesinde sarı iç ve gül iç oranları için de aynı not bulunur.
Pazardaki önemi
TAGEM belgesi, Antep fıstığı çeşitlerinin arzu edilen özellikleri arasında büyük fıstık ve iç boyutlarını, yüksek çıtlama oranını ve yüksek yeşil renkli iç yüzdesini sayar. Belgeye göre iri ve çıtlak oranı yüksek fıstıklar genellikle kuruyemiş olarak işlenir, yeşil içli olanlar ise çeşitli gıda ürünlerinin imalatında değerlendirilir. Tiplerin listesi için kavlak, iç verimi için randıman maddesine bakın.