Borsa sözlüğü
HVI analizi
Pamuk lifinin uzunluk, incelik, mukavemet, renk ve çepel gibi fiziksel özelliklerini cihazla ölçen yüksek hacimli analiz sistemi.
HVI, İngilizce "High Volume Instrument" kısaltmasıdır. İzmir Ticaret Borsasının iştiraki İZLADAŞ'ın pamuk lif analiz laboratuvarında dört Uster HVI M 1000 cihazı ve bir nep test cihazı bulunur. Laboratuvarın yayımladığı tablo, cihazın ölçtüğü özellikleri ve birimlerini gösterir.
Ölçülen başlıca özellikler
| Kısaltma | Özellik | Anlamı | Birim |
|---|---|---|---|
| MIC | Mikroner | Lif inceliği | - |
| UHML / Len | Üst yarı ortalama uzunluk | Eksperlerin belirlediği stapel uzunluğuna denk gelen lif uzunluğu | mm |
| UI | Uniformite indeksi | Uzunluk varyasyonuyla orantılı kalite özelliği | % |
| SF | Kısa lif içeriği | 12 mm'den kısa liflerin yüzdesi | % |
| Str | Mukavemet | Lif demetinin kopma dayanıklılığı | gr/tex |
| Elg | Uzama | Lif demetinin uzaması | % |
| Rd | Parlaklık | Beyazlık yansıması | - |
| +b | Sarılık | Örneğin sarılık derecesi | - |
| Tr Cnt / Tr Ar | Çepel sayısı / alanı | Çepel adedi ve kapladığı alan | adet / % |
Tablo ayrıca iplik eğrilebilirlik indeksi (SCI), olgunluk, nem, renk derecesi ve 1-8 arası çepel derecesini sayar. Nep miktarı ayrı bir cihazla gram başına adet olarak ölçülür.
Tek balya ve parti analizi
Tek balya analizinde her balyadan 120-150 gram numune alınır. Parti analizinde ise temsili numunede üç tekrarlı ölçüm yapılır; her tekrarda bir mikroner, iki renk-yabancı madde ve iki uzunluk-mukavemet ölçümü bulunur.
Neden önemli?
Ölçümler balyanın kalitesini sayısal değerlerle ifade eder ve her değer için tekrarların ortalaması, standart sapması ve varyasyon katsayısı raporlanır. Uzunluğun "eksperlerin belirlediği stapel uzunluğuna denk gelen" değer olarak tanımlanması, cihaz sonucunun eksper değerlendirmesiyle karşılaştırılabilir tutulduğunu gösterir. İncelik için mikroner, birimin kendisi için balya maddesine, kütlü ve lif farkı için pamuk rehberine bakın.