Borsa sözlüğü
Borsa laboratuvarı
Ticaret borsalarının ürün tip ve vasıflarını belirlemek için kurduğu veya ortak olduğu, analiz raporu düzenleyen laboratuvar.
Ticaret borsaları yalnızca fiyat kaydetmez; tescil edilen malın kalitesini de ölçer. 5174 sayılı Kanunun 34. maddesi borsanın görevleri arasında, borsaya dahil maddelerin tiplerini ve vasıflarını tespit etmek üzere laboratuvar ve teknik bürolar kurmayı veya kurulmuş olanlara iştirak etmeyi sayar. 51. madde de eksper raporları ile analiz raporlarını borsanın düzenleyip onaylayabileceği belgeler arasında gösterir. Bu hizmetlerin ücretleri meclisin onayladığı tarifeyle belirlenir.
Hangi analizler yapılır?
Ürüne göre değişir. Hububat borsalarında protein oranı, hektolitre ağırlığı, rutubet ve yabancı madde gibi değerler bakılır. Polatlı Ticaret Borsasının laboratuvar sayfasında Türk buğday sınıfları ve bu sınıflara giren çeşitler listelenir.
Pamukta ölçüm cihaz ağırlıklıdır. İzmir Ticaret Borsasının yüzde yüz sermayesiyle kurulan İZLADAŞ, şirket tanıtımına göre pamuk elyaf analiz laboratuvarını 2014'te hizmete açmıştır. İZLADAŞ'ın pamuk lif analiz laboratuvarında dört Uster HVI M 1000 cihazı ile bir nep test cihazı bulunur ve laboratuvar cihazların her gün kalibrasyon kontrolünden geçirildiğini belirtir. Tek balya analizinde her balyadan 120-150 gram numune alınır; parti analizinde ise temsili numune üzerinde üç tekrarlı ölçüm yapılır. Ölçülen özellikler HVI analizi maddesinde anlatılıyor.
Yetkili sınıflandırıcıyla ilişkisi
Lisanslı depoya girecek ürünü sınıflandırmak için Bakanlıktan ayrıca yetkili sınıflandırıcı lisansı alınması gerekir. Bazı borsa laboratuvarları ya da iştirakleri bu lisansa sahiptir; İZLADAŞ'ın sitesinde de yetkili sınıflandırıcı lisansı yer alır. Analizin güvenilirliği büyük ölçüde doğru alınmış numuneye bağlıdır.