Borsa sözlüğü
Tohumluk
Bitkilerin çoğaltılmasında kullanılan tohum, yumru, fide, fidan veya çelik gibi bitki kısımları; üretimi ve ticareti 5553 sayılı Kanuna tabidir.
Aynı buğday tanesi değirmene giderse hububat, tarlaya ekilirse tohumluktur. Fark ürünün kullanım amacındadır ve mevzuat bu ikisini ayrı kurallara bağlar.
Kanuni tanım
5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 3. maddesi tohumluğu, bitkilerin çoğaltımı için kullanılan tohum, yumru, fide, fidan, çelik gibi generatif ve vegetatif bitki kısımları olarak tanımlar. Tanım yalnızca tohumla sınırlı değildir; patates yumrusu veya fidan da tohumluktur.
Kanun aynı maddede şu kavramları da tanımlar:
- Tohumluk sınıfı: Tohumluk üretiminde izlenen döl sırası veya generasyon.
- Tohumluk standardı: Tohumluğun fiziksel ve biyolojik niteliklerini belirleyen kalite ölçütleri.
- Standart tohumluk: Kayıtlı çeşitlere ait olup Bakanlıkça belirlenen türlerde yalnızca laboratuvar kontrolleriyle ticarete sunulan tohum veya çoğaltım materyali.
- Tohumluk kontrolörü: Sertifikasyon kontrollerini yapan, numune alan ve piyasa denetimi yapan kamu görevlisi veya özel kişi.
Kanunun amacı
- maddeye göre kanun bitkisel üretimde verim ve kaliteyi yükseltmeyi, tohumluklara kalite güvencesi sağlamayı ve tohumluk üretimi ile ticaretini düzenlemeyi amaçlar.
Borsa ve TMO açısından
Tohumluk amacıyla ilaçlanmış tane ticari hububat yerine geçmez: TMO'nun 2026 hububat alım esaslarında tohum ilacıyla ilaçlanmış ürünlerin alınmayacağı açıkça yazılıdır. Borsa bültenlerindeki hububat fiyatları bu nedenle tohumluk değil, ticari tahıl fiyatlarıdır. Sertifikalı üretim için sertifikalı tohum, çeşitlerin kaydı için çeşit tescili maddesine bakın.