Borsa sözlüğü
Sertifikalı tohum
Tarla ve laboratuvar kontrolleriyle genetik, fiziksel, biyolojik ve sağlık değerlerinin standarda uygunluğu belgelenmiş tohumluk.
Sertifikalı tohum, tohumluk sertifikasyonundan geçmiş tohumluktur. 5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 3. maddesi tohumluk sertifikasyonunu, tohumlukların tarla ve laboratuvar kontrolleri sonucunda genetik, fiziksel, biyolojik ve sağlıkla ilgili değerlerinin standartlara uygunluğunun tespit edilmesi ve bunun belgelendirilmesi işlemi olarak tanımlar.
İki aşamalı kontrol
Tanımdaki "tarla ve laboratuvar" ifadesi sürecin iki ayağını gösterir:
- Tarla kontrolü: Tohumluğun üretildiği tarlada yapılan inceleme.
- Laboratuvar kontrolü: Tohumluktan alınan numunenin analizi.
İkisinin sonucunda genetik, fiziksel, biyolojik ve sağlık değerleri standartla karşılaştırılır ve uygunluk belgelenir.
Kanun bu kontrolleri yapan, numune alan ve piyasa denetimi yürüten kişiyi "tohumluk kontrolörü" olarak tanımlar. "Tohumluk kontrolü" ise fiziksel ve biyolojik durumu tespit edilen tohumlukların standartlara uygunluğunun denetlenmesidir.
Standart tohumluktan farkı
Kanun ayrıca "standart tohumluk" kavramını tanımlar: kayıtlı çeşitlere ait olup Bakanlıkça belirlenen türlerde yalnızca laboratuvar kontrolleriyle ticarete sunulan tohum veya çoğaltım materyali. Sertifikalı tohumda tarla kontrolü de vardır; standart tohumlukta yalnızca laboratuvar aşaması bulunur.
Neden önemli?
Sertifika, ekilen tohumun genetik değerlerinin standarda uygun olduğunu belgeler. Borsada buğday sınıfları çoğu zaman çeşit adlarıyla eşleştirilir; örneğin Polatlı Ticaret Borsasının Türk buğday sınıfları listesi her sınıfa giren çeşitleri ayrı ayrı sayar. Sınıf ise protein oranı gibi ölçütlerle birlikte fiyatı etkiler. Sertifikasyonun önkoşulu olan çeşit kaydı için çeşit tescili, genel kavram için tohumluk maddesine bakın.