Borsa sözlüğü
Çeşit tescili
Bir bitki çeşidinin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğunun ve tarımsal değerlerinin tespit edilerek resmi kütüğe kaydedilmesi.
Borsadaki "tescil" bir alım satımın kaydıdır; tohumculuktaki tescil ise bir bitki çeşidinin kaydıdır. İki kavram aynı sözcüğü paylaşır ama ilgisizdir.
Kanuni tanım
5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 3. maddesi tescili, yurt içinde veya yurt dışında ıslah edilen ya da bulunup geliştirilen bitki çeşitlerinin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğunun ve/veya biyolojik ve teknolojik özellikleri, hastalık ve zararlılara dayanıklılığı ile tarımsal değerlerinin tespit edilerek kütüğe kaydedilmesi olarak tanımlar.
Tanımdaki ölçütler
| Ölçüt | Kanundaki anlamı |
|---|---|
| Farklılık | Çeşidin başvuru tarihinde herkesçe bilinen çeşitlerden tescile esas özelliklerin en az biri bakımından ayrılması |
| Durulmuşluk | Tekrarlanan üretimlerden veya belirli çoğaltım dönemlerinden sonra ilgili özelliklerin değişmeden kalması |
| Kütük | Kayıt altına alınan çeşitlerin ve genetik kaynakların kayıtlı olduğu sicil |
Kanun "çeşit" sözcüğünü de tanımlar: bir veya birden fazla genotipin birleşmesinden ortaya çıkan, kendine has özellikleriyle diğer bitki gruplarından ayrılan ve değişmeden çoğaltılmaya uygun genetik yapı.
İlgili listeler
Kanun ayrıca iki liste tanımlar: kayıt altına alınan ve ticareti yapılan çeşitlerin yayımlandığı çeşit listesi ile kayıtlı çeşitlerin yetiştirilmeye uygun olduğu bölgeleri gösteren tavsiye listesi.
Borsada karşılığı
Buğday sınıflandırmasında çeşit adları önemli yer tutar. Polatlı Ticaret Borsasının Türk buğday sınıfları sayfası, Anadolu beyaz sert, Anadolu kırmızı sert ve diğer gruplara giren çeşitleri adlarıyla listeler. Bu gruplardan biri için Anadolu kırmızı sert maddesine, tescilli çeşidin tohumunun üretimi için sertifikalı tohum maddesine bakın.