Borsa sözlüğü
Tacir
Bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişi; borsa tescilinde yükümlülük dağılımı bu sıfata göre değişir.
Günlük dilde "tüccar" denen kişinin hukuktaki karşılığı tacirdir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 12. maddesine göre bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişiye tacir denir. Ticari işletme kurduğunu ilan araçlarıyla duyuran ya da işletmesini ticaret siciline tescil ettirip ilan eden kişi, fiilen faaliyete geçmemiş olsa bile tacir sayılır.
Esnaftan ayrımı
Kanunun 15. maddesi esnafı, ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayanan ve geliri Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen sınırı aşmayan kişi olarak tanımlar. Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır da aynı kararla çizilir (m.11).
Borsada neden önemli?
5174 sayılı Kanunun 46. maddesi tescil yükümlülüğünü tarafların sıfatına bağlar:
- Borsanın çalışma alanı dışında yapılan alım satımda taraflardan biri tacir veya sanayici sıfatı olmayan bir üreticiyse, tescil ettirme ve ücreti ödeme yükü tacir ya da sanayici olan tarafa düşer.
- İki taraf da böyle bir üreticiyse tescil zorunluluğu uygulanmaz.
Böylece çiftçinin kendi ürününü satması, tacirler arasındaki ticaretten farklı kurallara tabi olur. Çiftçiden yapılan alımın belgesi için müstahsil makbuzu maddesine bakın.
Hal mevzuatındaki "tüccar"
Sebze ve meyve ticaretini düzenleyen 5957 sayılı Kanun ise "tüccar" sözcüğünü kendi anlamıyla kullanır: malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve hesabına çalışan meslek mensubu. Başkası hesabına çalışan ise orada komisyoncudur. Borsadaki aracı türleri borsa komisyoncusu maddesinde ele alınıyor.