Borsa sözlüğü
Zirai stopaj
Çiftçiden alınan zirai ürün ve hizmet bedelinden alıcının kesip vergi dairesine yatırdığı gelir vergisi tevkifatı.
Stopaj, vergiyi geliri elde edenin değil, ödemeyi yapanın kesip vergi dairesine yatırmasıdır; mevzuattaki adı tevkifattır. Tarımda buna zirai stopaj denir.
Kanuni dayanak
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesinin 11 numaralı bendi, çiftçilerden satın alınan zirai mahsuller ve hizmetler için yapılan ödemeleri tevkifat kapsamına alır ve üç grup sayar:
| Bent | Kapsam |
|---|---|
| a | Hayvanlar ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılığı mahsulleri |
| b | Diğer zirai mahsuller |
| c | Zirai faaliyet kapsamında ifa edilen hizmetler |
Aynı madde, Cumhurbaşkanına oranları farklılaştırma yetkisi verirken ürünün ticaret borsasında tescil ettirilerek satılıp satılmadığını ve alımın destekleme kapsamında alım yapan kurumlarca yapılıp yapılmadığını ayrı ölçüt olarak sayar. Uygulanan oranlar bu kararlarla belirlenir.
Uygulamadan örnekler
- TMO fındık alımı: TMO'nun 2026/27 dönemi sık sorulan sorular belgesine göre alımlarda yüzde 2 stopaj ve yüzde 1 hizmet bedeli olmak üzere toplam yüzde 3 kesinti yapılır; lisanslı depoya teslim edilen üründe yalnızca hizmet bedeli kesilir.
- Pamuk tescili: İzmir Ticaret Borsası, mahlıç pamuk tescillerinde zirai stopaj hesabını sezon için belirlediği randıman oranları üzerinden kontrol eder.
- Referans fiyat: İzmir Ticaret Borsasının yağlı tohum referans fiyatlarına zirai stopaj ödemesinin dahil olduğu belirtilir.
Bu yüzden iki fiyatı karşılaştırırken stopajın fiyata dahil olup olmadığına bakmak gerekir. Belge düzeni için müstahsil makbuzu, TMO kesintileri için TMO alım fiyatları sayfasına bakın.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Borsada tescil stopaj oranını etkiler mi?
Gelir Vergisi Kanunu, zirai mahsul bedellerinden yapılacak tevkifatta oranların ürünün ticaret borsasında tescil ettirilerek satılıp satılmadığına göre farklı belirlenebileceğini öngörür. Güncel oranlar Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.