Borsa sözlüğü
Natürel sızma zeytinyağı
Yalnız mekanik yollarla elde edilen, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden 100 gramda 0,8 gramı geçmeyen zeytinyağı sınıfı.
Natürel sızma zeytinyağı, Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliğinde (Tebliğ No: 2017/26) tanımlanan en üst natürel zeytinyağı sınıfıdır. Tebliğin Resmî Gazete'de yayımlanan metnine göre natürel zeytinyağı, zeytin meyvesinden doğal niteliklerini değiştirmeyecek bir ısıl ortamda yalnızca yıkama, dekantasyon, santrifüj ve filtrasyon gibi mekanik veya fiziksel işlemlerle elde edilen yağdır.
Sınıflar ve asitlik sınırları
Tebliğe göre sınıflandırmada belirleyici ölçütlerden biri, oleik asit cinsinden serbest yağ asitliğidir:
| Sınıf | Serbest yağ asitliği (100 gramda oleik asit) |
|---|---|
| Natürel sızma zeytinyağı | En çok 0,8 gram; doğrudan tüketime uygun |
| Natürel birinci zeytinyağı | En çok 2,0 gram; doğrudan tüketime uygun |
| Ham zeytinyağı (rafinajlık) | 2,0 gramın üzerinde veya duyusal olarak doğrudan tüketime uygun değil |
| Rafine zeytinyağı | En çok 0,3 gram |
| Riviera zeytinyağı | Rafine ve natürel karışımı; en çok 1,0 gram |
Tebliğ ayrıca kalite ve saflık kriterleri ile duyusal özellikler için ekler öngörür; asitlik tek başına sınıf için yeterli değildir.
Etiket kuralları
Tebliğe göre natürel sızma zeytinyağı etiketinde "zeytinin yalnızca mekanik olarak işlenmesi ile elde edilmiş üstün kalitede zeytinyağı" ifadesi yer alabilir. Coğrafi işaret yalnızca natürel sızma ve natürel birinci zeytinyağı etiketlerinde kullanılabilir. Zeytinyağı başka sıvı yağlarla karıştırılamaz ve pirina yağı hiçbir koşulda zeytinyağı olarak adlandırılamaz.
İzmir Ticaret Borsasının fire ve zayiat kararında natürel sızma ve birinci yağların filtrasyon ve ambalajlama aşaması için ayrı fire oranları yer alır. TÜRİB'in ELÜS piyasasında zeytin de işlem gören ürünler arasındadır. Tebliğde sonradan değişiklik yapılmış olabileceğinden güncel metne bakmak gerekir.