Nadas

Nadas, tarlanın işlenerek bir dönem ekilmeden bırakılmasıdır. Tarım ve Orman Bakanlığının yayını Türk Tarım dergisinde Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsünden Recep Kodaş ile yapılan söyleşiye göre nadasın amaçları şunlardır:

• Yağışın yetersiz olduğu durumda toprakta nem biriktirmek,
• Topraktaki yabancı otları yok etmek,
• Anız ve bitki artıklarının çürümesiyle organik madde birikimini sağlamak,
• Toprağın biyolojik, fiziksel ve kimyasal özelliklerini geliştirmek.

Tahıl-nadas sistemi

Aynı kaynağa göre kurak ve yarı kurak bölgelerde, özellikle Orta Anadolu'da genellikle tahıl-nadas ekim sistemi uygulanır. Temmuzda tahıl hasadından sonra toprak işlenir ve bir sonraki tahıl ekiminin yapılacağı ekim ayına kadar yaklaşık 14-15 ay boş bırakılır. Böylece çiftçi aynı tarladan iki yılda bir ürün alır.

Söyleşide 2018 TÜİK verilerine göre Türkiye'nin toplam tarım alanının 37,8 milyon hektar, toplam nadas alanının ise yaklaşık 3,5 milyon hektar olduğu aktarılır. Bu rakamlar 2018 yılına aittir; güncel alanlar için TÜİK'in bitkisel üretim istatistiklerine bakılmalıdır.

Nadas etkinliği

Kaynağa göre nadas etkinliği, boş bırakılan tarlaya düşen yağışın ne kadarının toprakta tutulabildiğini gösterir. Örneğin nadas süresinde düşen 300 mm yağışın 60 mm'si toprakta tutulursa etkinlik yüzde 20'dir. Kodaş'ın aktardığı bir karşılaştırmada 120 cm derinlikte biriken her 1 mm suyun dekarda yaklaşık 1,69 kg verim artışı sağladığı görülmüştür. Sulama imkânı varsa nadasa gerek olmadığı, bu durumda ürün deseni içinde farklı bitkilerle üretim yapılması gerektiği de belirtilir.

Piyasa ile ilişkisi

Tahıl-nadas sisteminde tarlanın bir yılı nadasta geçtiği için, aynı arazinin her yıl değil iki yılda bir ürün verdiği hesaplara yansıtılmalıdır. Ekmeklik buğdayın özellikleri için ekmeklik buğday maddesine, üretim gelirini hesaplamak için hasılat hesaplama aracına bakın.