Borsa sözlüğü
Künye (hal)
Hal mevzuatında malın üretim yerini, cinsini, miktarını ve sahibini gösteren barkodlu etiket veya bu bilgileri taşıyan belge.
Künye, 5957 sayılı Kanunun 2. maddesinde tanımlanan bir izlenebilirlik aracıdır. Tanıma göre künye; malların üretim yerini, cinsini, miktarını, hangi üretici ve işletmeye ait olduğunu, varsa sertifika bilgilerini ve ilgili bakanlıkların uygun gördüğü diğer hususları içeren barkodlu etiket veya bu bilgileri taşıyan belgedir.
Ne işe yarar?
Künye, sebze ve meyvenin tarladan toptancı haline ve oradan perakendeciye kadar hangi elden geçtiğini izlemeyi sağlar. Kanunun 5. maddesine göre perakende satış yapan üreticiler dışındaki toptan ve perakende satıcılar, teknik özellikleri bakanlıklarca belirlenen künyelerin kap veya ambalaj üzerinde bulunmasını sağlamak zorundadır. Kanuna göre künyede bilerek değişiklik yapılması, künyenin tahrif veya taklit edilmesi yaptırıma bağlanmıştır.
Künye rüsum hesabıyla da bağlantılıdır. Kanunun 8. maddesine göre miktarı, değeri, üretim şekli veya künyede belirtilen diğer hususlar hakkında gerçeğe aykırı beyanda bulunulan mallar için hal rüsumu cezalı alınır. Cezalı rüsum, tespitin yapıldığı yerdeki toptancı halinde bir önceki gün o mal için oluşan en yüksek birim fiyata göre bulunan toptan satış bedelinin yüzde yirmi beşidir.
Borsa tescili ile karşılaştırma
Ticaret borsasında aynı işlevi kısmen tescil görür: borsaya tabi maddelerin alım satımı tarih, miktar ve fiyatıyla borsaya kaydedilir. Ancak borsa tescili işlemi kaydeder; künye ise malın kendisine eşlik eder ve sevkiyat boyunca onunla birlikte gider. İki sistem farklı ürünler için çalışır: künye hal mallarında, tescil borsaya tabi maddelerde kullanılır. Hal tarafındaki mali yükümlülük için hal rüsumu, borsa tarafındaki kayıt için tescil maddesine bakın.