Borsa sözlüğü
Hal rüsumu
Sebze ve meyve gibi hal mallarını toptan satın alanların satış bedeli üzerinden ödediği, kanunda oranı belirlenmiş yükümlülük.
Hal rüsumu, 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 2. maddesinde, malları satın alanlarca toptan satış bedeli üzerinden ödenen meblağ olarak tanımlanır. Tarım Fiyatları hal fiyatlarını izlemez; bu madde yalnızca borsa tescil ücretiyle karıştırılan bu kavramı açıklamak içindir.
Kanundaki oranlar
Kanunun 8. maddesine göre:
| Satış yeri | Kanundaki oran |
|---|---|
| Toptancı hali içinde | Yüzde 1 |
| Toptancı hali dışında | Yüzde 2 |
Cumhurbaşkanı aksine karar vermedikçe, üretici örgütlerinin toptancı halinde sattığı mallar ve toptancı haline bildirimde bulunmak şartıyla kanunda sayılan bazı mallar rüsumdan muaftır. Cumhurbaşkanı oranları piyasa şartlarına göre, genel olarak veya mal bazında yüzde doksanına kadar azaltabilir ya da artırabilir; bu yüzden uygulanan oran için güncel karara bakmak gerekir.
Gıda güvenilirliği ve kalite analizleri yetkilendirilmiş laboratuvarda yapıldığı belgelenen mallarda rüsum yarı oranda alınır. Toptancı haline bildirilmeden hal dışında toptan satılan ya da künyesinde gerçeğe aykırı beyan bulunan mallarda ise rüsum, önceki günün en yüksek hal fiyatına göre hesaplanan bedelin yüzde yirmi beşi oranında cezalı olarak alınır.
Tescil ücretinden farkı
| Hal rüsumu | Borsa tescil ücreti | |
|---|---|---|
| Dayanak | 5957 sayılı Kanun | 5174 sayılı Kanun |
| Konu | Sebze, meyve ve kanunda sayılan diğer mallar | Borsaya tabi maddeler |
| Oran | Kanunda yüzde 1 veya 2 | Meclis belirler, en çok binde 2 |
Ayrıntı için tescil ücreti ve toptancı hali maddelerine bakın.