Borsa sözlüğü
FOB (Free On Board)
Satıcının malı yükleme limanında alıcının seçtiği gemide teslim ettiği, riskin mal gemideyken alıcıya geçtiği teslim şekli.
FOB (Free On Board, "gemide masrafsız"), uluslararası ticarette kullanılan teslim şekillerinden biridir. Ticaret Bakanlığının Gümrük Rehberine göre FOB teslimde satıcı malları belirlenen yükleme limanında, alıcının seçtiği gemide teslim eder; mallara ilişkin hasar ve masraflar mal gemide bulunduğunda alıcıya geçer ve alıcı bu andan itibaren bütün masraflara katlanır. Satıcı ihracat izinlerini alır ve ihracat gümrük işlemlerini kendi masrafıyla tamamlar.
Diğer teslim şekilleriyle farkı
Gümrük Rehberi, Milletlerarası Ticaret Odasının (ICC) INCOTERMS kurallarını anlatırken FAS, FOB, CFR ve CIF'i deniz ve iç su taşımalarına özgü kurallar arasında sayar ve FOB'u ülkemizde en çok kullanılan teslim şekli olarak tanımlar.
| Teslim şekli | Navlunu kim öder? | Risk ne zaman geçer? |
|---|---|---|
| FOB | Alıcı | Mal yükleme limanında gemide olduğunda |
| CFR | Satıcı | Mal gemide olduğunda |
| CIF | Satıcı (sigortayı da satıcı yaptırır) | Mal gemide olduğunda |
Ticaret Bakanlığının teslim şekli kodları listesi de FOB'u "gemi güvertesinde teslim" olarak ve sevk limanının adıyla birlikte kullanılacak bir kod olarak gösterir. INCOTERMS kuralları ICC tarafından dönem dönem yenilendiği için sözleşmede hangi sürümün esas alındığının belirtilmesi önemlidir.
Borsa açısından
5174 sayılı Kanunun 46. maddesine göre ihracatın borsa tescilinden ücret alınmaz; tescil yönetmeliğine göre ihracata ilişkin muameleler anlaşmanın ardından tescil ettirilir. İhracatçının ihraç edeceği malı yurt içinden satın alması ise tescile ve ücrete tabidir. Ayrıntı için kuru meyve rehberine bakın.