Borsa sözlüğü
Sözleşmeli üretim
Üretici ile alıcının ürün, miktar, teslim ve fiyat şartlarını üretimden önce yazılı sözleşmeyle belirlediği tarımsal üretim modeli.
Sözleşmeli üretimde ürün henüz ekilmeden ya da hayvan besiye alınmadan alıcısı bellidir. Tarım ve Orman Bakanlığının 15 Eylül 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Üretimin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği bu modeli düzenler. Yönetmelik 5488 sayılı Tarım Kanununun 13. maddesine dayanır ve 26 Nisan 2008 tarihli önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır.
Temel kavramlar
- Tarımsal üretim sözleşmesi: Yönetmelik esaslarına göre taraflar arasında yazılı olarak yapılan sözleşme.
- Alıcı: Üretici veya tarımsal amaçlı örgütle sözleşme yapan gerçek veya tüzel kişi.
- Alım satım belgesi: Vergi Usul Kanunundaki şartlara uygun düzenlenen ve çiftçinin ibraz ettiği belge.
Süreler ve yükümlülükler
| Konu | Kural |
|---|---|
| Sözleşmenin bildirimi | İmzadan sonra 15 iş günü içinde üreticinin kayıtlı olduğu il veya ilçe müdürlüğüne |
| Değişiklikler | En geç 15 iş günü içinde müdürlüğe |
| Teslimatın belgelenmesi | Alım satım belgesiyle, 15 iş günü içinde |
| Sigorta | Sözleşmeye konu ürün veya üretim varlığı için zorunlu |
Sözleşmelerde taraflar, ürün, üretim yeri ve miktarı, üretim yöntemi, teslim, fiyat ile fiyat belirleme ve güncelleme usulleri, ayni ve nakdi avans ve mücbir sebeplere ilişkin bilgiler yer alır. Alıcının üreticiye verdiği girdiler, temin edildiği günün fiyatıyla avans sayılır.
Fiyat verisine etkisi
Sözleşmeli satışta fiyat çoğu zaman önceden ya da bir formülle belirlenir. Bu yüzden böyle bir fiyat, aynı gün borsada tescil edilen serbest işlemlerin fiyatıyla birebir karşılaştırılmamalıdır. Hayvancılıktaki uygulama için besicilik, zorunlu sigorta için tarım sigortası maddelerine bakın.