Borsa sözlüğü
Şahit numune
Analiz sonucuna itiraz ya da cihaz kontrolü için saklanan, analizde kullanılan numuneyle aynı partiden ayrılmış yedek örnek.
Şahit, Türkçede tanık demektir. Şahit numune de analizde bir anlaşmazlık çıktığında ya da ölçümün doğruluğu sorgulandığında başvurulan "tanık" örnektir. TMO belgelerinde terim iki farklı amaçla geçer.
Fındıkta itiraz için
TMO'nun 2026/27 fındık alım belgesine göre paçal numunenin bir kilogramı analize ayrılır. Bunun 250 gramı fiziki analizde kullanılır, 750 gramı şahit numune olarak saklanır ve alım sonunda depolara dökülür. Belgede ayrıca her randevulu üretici için randevu gününde yalnızca bir analiz yapılacağı ve ikinci analiz yapılmayacağı belirtilir. Analiz değerlerine itiraz eden üretici için alım yerinde asılı "Alım Uyuşmazlıklarının Çözümü" metnindeki usul uygulanır.
Hububatta cihaz kontrolü için
TMO'nun 2023 dönemi hububat alım talimatında şahit numune bu kez protein cihazının doğruluğunu sınamak için kullanılır:
- Alıma başlamadan önce her gün cihazın kalibrasyon kontrolü şahit numuneyle yapılır.
- Şahit numune ağzı hava almayan özel kabında, güneş görmeyen yerde saklanır.
- Okunan rutubet, hektolitre ve protein değerleri numune etiketindeki sınırların dışına çıkarsa alım yapılmaz ve cihaz firmasıyla iletişime geçilir.
Talimat ayrıca reddedilen ürünün numunesinin, rutubet ve canlı haşere nedeniyle reddedilenler hariç, bir ay saklanacağını öngörür.
Ortak mantık
İki kullanımda da amaç aynıdır: tek bir ölçümün sonucunu bağımsız bir örnekle doğrulayabilmek. Protein oranı gibi cihazla ölçülen değerlerin fiyatı doğrudan belirlediği ürünlerde bu kontrol önem taşır. Numune alma kuralları için numune maddesine bakın.